Những khán đài trống ở V-League

Công Phượng (số 21) và các đồng đội ở TP HCM mừng bàn thắng vào lưới Hà Nội ở trận tranh Siêu Cup. Ảnh: Đức Đồng.

Tính đến khi mở màn V-League 2020 tuần này, mùa giải của bóng đá Việt Nam bắt đầu sau bốn tháng nghỉ hoàn toàn. Còn nếu tính cụ thể thời kì thi đấu của một cầu thủ chuyên nghiệp tại Việt Nam, theo thông lệ mỗi tuần vào sân một lần, thì tối đa một cầu thủ chuyên nghiệp được đá bóng trót chỉ 30 ngày (khoảng 30 trận đấu nếu tính cả Cup nhà nước), bằng một nửa so với các cầu thủ nhà nghề ở châu Âu. Con số này mâu thuẫn với luật lệ thông thường: nền bóng đá càng yếu thì càng phải thi đấu nhiều hơn mới có cơ hội rút ngắn khoảng cách với những nơi phát triển.

Vì mật độ thi đấu của làng cầu nội địa quá ít, nên ngay khi trận Siêu Cup diễn ra không khán giả, chẳng mấy ai thực thụ tiếc nuối. Ngày mở màn V-League cấm khán giả cũng không sao. Thậm chí, nếu phải dời V-League thêm một tháng nữa, cũng không vấn đề gì đối với đa phần người mến mộ Việt Nam. Xem bóng đá chưa phải, hoặc chưa đạt đến mức gọi là nhu cầu giải trí của người dân như cách người ta nôn nao đếm ngược chờ bóng lăn dù chỉ là đội U22 đá ở SEA Games. Còn muốn cho CĐV có thói quen đi xem bóng đá, thì phải tạo ra được sự thường xuyên.

Đấy là vấn đề của nền bóng đá Việt Nam. Các nhà quản lý có thể nghĩ ra hàng loạt sáng kiến, thậm chí can thiệp thô bạo vào nhịp điệu thi đấu của V-League để phục vụ nhu cầu tụ hội cho đội tuyển nhà nước, bao gồm đội trẻ U23. Nhưng từ năm 2014, chưa có một giải pháp nào để nâng cao chất lượng V-League, thúc đẩy sự phát triển của các CLB, đặc biệt là nhân tố hạ tầng bao gồm sân bãi và đào tạo. Cái gọi là "giải pháp" duy nhất cho đến nay có tác động mạnh đến V-League lại được thực hành theo một cách cực đoan nhất, đó là việc bầu Đức đưa nguyên đội U19 lên đá V-League vào năm 2015. Dù quan điểm "đá đẹp, thua cũng được" của HAGL gây nhiều bàn cãi, đi ngược luật lệ chuyên nghiệp, nhưng trên thực tại, nó có tính gợi mở về cách làm trong việc đổi thay V-League. ít nhất, từ năm 2015 đến 2017, "những đứa trẻ bầu Đức" đã giúp V-League tăng đến hơn 30% lượng khán giả so với trước đó.

Cuối năm 2014, trước khi chia tay bóng đá Việt Nam, chuyên gia Nhật Bản Tanaka Koji đã có thưa tổng kết và đề xuất một vài giải pháp thay đổi chất lượng của V-League. Trong ít của ông, thời gian bóng lăn trung bình ở Việt Nam chỉ là 44 phút, kém xa con số 65 phút ở châu Âu và 55 phút ở Nhật Bản. Đá ít, câu giờ nhiều, bạo lực và cãi vã trên sân thì miên man, đó là những lý do khiến khán giả không muốn đến sân. Ông Koji cũng tin rằng V-League cần đổi thay thể thức thi đấu để tạo thêm động lực cho các CLB. thời kì thi đấu quá ít chỉ đẩy khán giả rời xa sân bóng.

Trước ông Koji, năm 2010, trong một cuộc hội thảo do ban tổ chức V-League tổ chức, HLV đội tuyển Việt Nam khi đó Henrique Calisto cũng nhắc đến việc đổi thay thể thức để tăng thời gian thi đấu, giúp các CLB có thể sử dụng cầu thủ hiệu quả hơn. Theo phân tách của Calisto, các CLB đang phải trả lương một năm nhưng dùng lao động chỉ vài tháng. Nhiều đội bóng còn ký hợp đồng ngắn hạn theo từng giai đoạn thi đấu với các cầu thủ ngoại vì sợ tốn kém, nên cứ hết giải là mất người, không ổn định lực lượng.

Gần 10 năm qua, tính từ lúc các ông bầu "nổi dậy" để thành lập công ty VPF, chưa từng có ý tưởng nào để cải tổ hệ thống thi đấu nội địa. Táo bạo nhất có lẽ là ý tưởng của bầu Kiên khi ông đòi lập ra giải đấu Super Liga chỉ chừng 7-8 đội bóng có thực lực để "chơi riêng" với nhau. Sự "sáng tạo" đó chẳng thể thành hiện thực, dễ vi phạm qui định FIFA, nhưng ít nhất đó cũng là lần độc nhất vô nhị có một giải pháp được nhắc đến.

Thi đấu theo thể thức nà chuyện nội bộ của các nền bóng đá. Có những nơi như Argentina, Mexico chia giải quán quân thành hai thời đoạn, tổng cộng đến hai lượt đi, hai lượt về nhằm tăng số trận thi đấu trong năm. Có những nơi tổ chức thêm các giải đấu Cup, kết hợp với thành tích của giải vô địch quốc gia, mục tiêu vẫn là tăng số trận và thúc đẩy tính quyến rũ ở mỗi trận đấu. Riêng tại Việt Nam, công tác tổ chức vẫn làm theo cách "đến hẹn lại lên".

Đó là điều đáng tiếc. V-League cần phải tự thay đổi bởi chính những người đang dự cuộc chơi thay vì chờ những cái gọi là "hiệu hứng" hay "cú hích" từ thành tích đội tuyển nhà nước. Hãy giả tỉ, nếu V-League vẫn đá không ai xem thì đội tuyển thất bại, tương lai của giải đấu này sẽ ra sao?

Lấy tỉ dụ như mùa 2019, năm đỉnh cao của bóng đá Việt Nam thì lượng khán giả nhàng nhàng mùa chỉ đạt 7.128 người mỗi trận, nghĩa là còn kém hơn mùa 2015 (bình quân 7.400 mỗi trận). Nhưng con số tăng của 2019 thực ra lại đốn đến từ hai sân bóng là Hàng Đẫy (Hà Nội) và Thiên Trường (Nam Định), chiếm đến 35% tổng khán giả, na ná mùa 2018. Còn ở góc độ CLB, các trận đấu có sự tham gia của hai đội Hà Nội và HAGL vẫn chiếm phần nhiều lượng khán giả, theo thống kê thì những lần hai đội này đi sân khách, lượng khán giả sẽ tăng từ 80% cho đến 200%. Cụ thể như bình quân sân Thiên Trường là 15.000 người mỗi trận, thì đến cuộc đối đầu Nam Định – HAGL, là gần 30.000 người. Bình quân một trận đấu của Sài Gòn FC trên sân Thống Nhất chỉ là 3.700 người, nhưng trận đấu với HAGL là 11.000 người, tăng đến 300%.

cầm cố của một đôi CLB thì khó mà thay đổi cả hệ thống thi đấu, công trạng của HLV Park Hang-seo cũng chẳng làm cho khán giả đến sân xem V-League nhiều hơn, nếu bản thân những người điều hành không mạnh bạo trong việc tìm cách thay đổi.

Song Việt